Willem Meester

Schijnbaar zit het antwoord in mij

Straffen en belonen.

De laptop moest dicht en de oudste was het hier absoluut niet mee eens. Ik begrijp het nu, ze had eindelijk door hoe ze cupcakes voor een aantal hysterische kippen kon maken.

“Nee, niet, ik doe hem nooit dicht.”

“Jawel, we gaan eten. Jij doet hem dicht of ik doe hem dicht.”

“Nee, nee, nee.”

Later stond ze schreeuwend in de woonkamer en werd mijn glutenvrije tortilla koud. Het onbegrip droop van haar gezicht. Ik nam haar mee naar de gang. Vlak voordat ik mijn geduld verloor, zag ik mezelf al iets roepen. Toch gebeurde het, toch stond ik daar in de gang, ook te schreeuwen en iets dreigends te roepen zoals: 

“Wil je alleen op de gang dan? Nee? Hou dan nu je mond.” 

Een paar minuten daarna hadden we het weer over de verzameling Unicorn sloffen op de basisschool en schoven we koude tortilla´s naar binnen. Ik zou kunnen denken dat ik juist gehandeld had, dat ik haar en het gezin geholpen had, maar is dat wel zo? 

Alfie Kohn.

Alfie Kohn is een Amerikaanse auteur en docent die veel onderzoek heeft gedaan naar de opvoeding van kinderen. Hij schreef een boek over onvoorwaardelijk opvoeden. Volgens mij zijn straffen en belonen een kortetermijnoplossing, waarbij de langdurige effecten zelfs averechts werken. Ze doen inbreuk op de autonomie van het kind en op langere termijn draagt het zelfs bij aan burgers die zichzelf niet beweren te kennen. Ongeveer alle dertigers met een Instagram account dus, ik wel in ieder geval.

Wij voelden al eerder dat we het voor wat hoort wat principe niet meer wilden toepassen. Echter in het heetst van de strijd, vlak voor het eten of in mijn geval ook wanneer er sociale druk bij komt kijken, verval ik in oude patronen. Een logisch gevolg, want de meesten van ons zijn zo opgevoed en weten niet beter. 

Straffen en belonen.

Wat doe je wanneer je kind hysterisch in de supermarkt ligt omdat het toch wel met haar ogen dicht van de roltrap wou? Volgens Alfie Kohn gebruiken we vaak onze liefde als handelswaar, juist door te straffen of door te belonen. 

“Als jij je bordje leeg eet, krijg je nog meer eten, maar dan iets wat je vele malen lekkerder vindt.” 

Je kind negeren tijdens een driftbui, of op de gang zetten als er een klap wordt uitgedeeld, of zelfs het uitdelen van complimenten (guilty), zijn allemaal voorbeelden van hoe we onze liefde gebruiken als onderhandeling.

“Jantje, hier heb je een ijsje omdat je vandaag vijf en half uur stil gezeten heb en les kreeg over een man met een klein snorretje die heel goed was in straffen uitdelen.”

Wat we Jantje hier leren is dat onze liefde niet voor niets komt. Het is pas vanzelfsprekend wanneer er bepaald gewenst gedrag getoond wordt, gedrag dat wij willen zien, dat ons het beste dient. Ook leren we kinderen op deze manier liefde te gebruiken om iets voor elkaar te krijgen en zo ligt manipulatie om de hoek.

Hoe dan wel?

Wij zijn het momenteel aan het ontdekken. En ik kan je vertellen het is soms best een uitdaging, zoals je net al kon lezen. Allereerst is het belangrijk om geen perfectie van jezelf te verwachten. Verder kom je al heel ver wanneer je onvoorwaardelijk van je kind houdt. Natuurlijk doe je dit, zo niet stop dan maar met lezen en neem een vis of een wandelende tak als huisdier. 

Je doet dit al, dus eigenlijk hoef je helemaal niet zoveel te doen. Stop met steeds iets te willen doen. Maak contact met je kind wanneer het gedrag laat zien waarvan je nekharen overeind gaan staan en je wortelsoep koud van wordt. En vraag jezelf af waarom je nekharen overeind gaan staan. Waarom hecht je ergens  zoveel waarde aan? Is het terecht? En waarom wortelsoep in godsnaam? Trek al je aannames in, durf te twijfel, durf het niet te weten, en ga samen met je kind het avontuur aan. 

Een kind dat thuis uit zijn slof schiet voelt zich veilig, het geeft op die manier aan dat het zich vertrouwd voelt. Jij bent er om de grens te bewaken en dat doe je door lief te hebben en duidelijk te zijn. 

Als het al enorm in de paniek geschoten is, heeft het weinig zin om het gesprek aan te gaan. Wees dan duidelijk, vertel dat je er bent en heb lief. Op deze manier laat je zien dat je ook van je kind houdt wanneer het gedrag laat zien dat jij niet passend vindt, dat niet bij jullie normen en waarden hoort. 

Je houdt onvoorwaardelijk van je kind, dat betekent geduld, liefde en duidelijkheid. En als je toch een keer je geduld verliest, wat geheid gaat gebeuren, wees dan lief voor jezelf. Dat mag, de perfecte ouder bestaat niet, het perfecte kind hoeft ook niet te bestaan. Waar moeten we het dan nog over hebben met elkaar?

Heb jij praktijkvoorbeelden die aansluiten bij dit verhaal? Herken jij je in de boodschap en wil je graag delen waar jij veel aan hebt of juist tegen aan loopt? Reageer dan via social media. Laten we open en eerlijk zijn over opvoeden. Wie weet doe jij het wel op een manier waar meer mensen wat aan hebben.

Lees meer:

Een stukje over hoe ik denk over schoolvoetbal. 

Een stukje over hoe je om kunt gaan met het maken van fouten.

Een stukje over opvoeden terwijl je vrouw een burn-out heeft.